{"id":137882,"date":"2022-03-25T15:26:55","date_gmt":"2022-03-25T21:26:55","guid":{"rendered":"https:\/\/tecreview.tec.mx\/?p=137882"},"modified":"2024-12-09T17:16:16","modified_gmt":"2024-12-09T23:16:16","slug":"lirio-acuatico-contra-contaminantes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/","title":{"rendered":"El EXATEC que usa el lirio acu\u00e1tico para limpiar la presa de Valle de Bravo"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Crecen de manera descontrolada, se apoderan de los cuerpos de agua.<\/strong> Si se troza una de sus ramas, se duplican. Adem\u00e1s tienen semillas y otras formas de reproducci\u00f3n. Los lirios acu\u00e1ticos son de las 100 especies ex\u00f3ticas invasoras m\u00e1s da\u00f1inas del mundo\u200b, seg\u00fan la Uni\u00f3n Internacional para la Conservaci\u00f3n de la Naturaleza (<a href=\"https:\/\/www.iucn.org\/es\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">UICN<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p>Estos invasores verdes son capaces de devorar r\u00edos y lagos. Sin control, en dos meses cubrir\u00edan por completo la <a href=\"https:\/\/experiencia.edomex.gob.mx\/recursos_turisticos\/mostrarDetalleRecursos\/2321\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">presa de Valle de Bravo,<\/a> calcula <strong>Jos\u00e9 Eduardo Caballero Murillo<\/strong>, EXATEC e ingeniero en biotecnolog\u00eda y parte del Comit\u00e9 de operaciones de Valle de Bravo.<\/p>\n\n\n\n<p>Eduardo Caballero vio el otro lado de esta plaga y ha encontrado<strong> c\u00f3mo usarla para limpiar el agua<\/strong>, en entrevista con <strong><em>TecScience<\/em><\/strong> explica c\u00f3mo funciona esta tecnolog\u00eda.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Problemas y soluciones a la contaminaci\u00f3n en la presa Valle de Bravo\" width=\"800\" height=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/KcdOa8fLBGs?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Lirio acu\u00e1tico contra contaminantes <\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>La presa Miguel Alem\u00e1n en Valle de Bravo pertenece al sistema Cutzamala, el cual<strong> abastece de agua potable a la Ciudad de M\u00e9xico.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sin embargo, el lago tiene s\u00edntomas fuertes de contaminaci\u00f3n, principalmente de <strong>bacterias fecales, fosfatos, nitratos y metales pesados como manganeso, aluminio y cobre<\/strong>. \u201cLa contaminaci\u00f3n no solo tiene efectos ambientales, tambi\u00e9n representa un riesgo de salud p\u00fablica\u201d, dice Caballero.<\/p>\n\n\n\n<p>Los niveles de contaminaci\u00f3n del agua dan como resultado grandes concentraciones de una<a href=\"http:\/\/www.scielo.org.mx\/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0188-88972017000200241\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> cianobacteria neurot\u00f3xica<\/a>, capaz de <strong>causar da\u00f1os a diversos \u00f3rganos y sistemas como h\u00edgado, coraz\u00f3n y ri\u00f1ones.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDe peque\u00f1o me tra\u00edan de excursi\u00f3n al lago y siempre lo recuerdo contaminado. Entr\u00e9 al <strong>Tec de Monterrey<\/strong> porque quer\u00eda estudiar algo que me ayudara a cambiar las cosas y estoy contento de que alguien como yo que siempre ha vivido aqu\u00ed lo haya logrado\u201d, cuenta.<\/p>\n\n\n\n<p>Todos ven al lirio como una plaga, pero Eduardo Caballero recuerda que los pescadores y lugare\u00f1os dicen \u201cno quiten todo el lirio porque debajo del verde est\u00e1 limpio\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Y s\u00ed, <strong>el lirio tiene la capacidad de retener metales pesados y nutrientes como el nitr\u00f3geno y el fosforo, los contaminantes de Valle de Bravo<\/strong>. \u201cBusqu\u00e9 la manera de aprovechar la voracidad del lirio para recoger lo que no queremos del agua de manera controlada\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>La tecnolog\u00eda patentada por este EXATEC encapsula el lirio acu\u00e1tico y no permite que se reproduzca como lo hace de manera natural y mate el cuerpo de agua.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPermitimos que crezca controladamente y as\u00ed podemos explotar sus <a href=\"http:\/\/www.scielo.org.mx\/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1405-31952012000600007\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">propiedades alelop\u00e1ticas<\/a>, ataca directamente a las cianobacterias y consume los nutrientes que est\u00e1n haciendo que el lago se este degenerando\u201d, explica.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignnone wp-image-137889 size-full\"><picture>\r\n                <source srcset=\"https:\/\/tecreview.tec.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Valle_enero_2.webp\" type=\"image\/webp\">\r\n                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tecreview.tec.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Valle_enero_2.jpg\" alt=\"Exatec desarrolla tecnolog\u00eda para limpiar la presa Valle de Bravo\" class=\"wp-image-137889\" \/>\r\n            <\/picture><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>El problema del lirio descontrolado en la zona tur\u00edstica (el embarcadero) y su manejo manual. (Foto: Cortes\u00eda)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Colmenas flotantes<\/h2>\n\n\n\n<p>La soluci\u00f3n ya est\u00e1 patentada y consiste en <strong>un sistema de islas flotantes \u201ccolmenas\u201d que contienen el lirio. <\/strong>El dise\u00f1o permiten pasar el agua y el aire a partes iguales de modo que se pueda limpiar el agua, pero no se disperse la planta.<\/p>\n\n\n\n<p>La Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico (UNAM) ya se ha interesado en la propuesta de Caballero y en agosto de 2021 hicieron una prueba controlada en 200 litros donde la tecnolog\u00eda dio resultados positivos de contener el crecimiento del lirio y consumir los nutrientes indeseados.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSe logr\u00f3 reducir el tiempo de duplicaci\u00f3n del lirio 21% y la contenci\u00f3n del 100% de sus semillas y prop\u00e1gulos\u201d, de acuerdo con Eduardo Caballero.<\/p>\n\n\n\n<p>Las colmenas est\u00e1n hechas de polipropileno adicionado con resistencia y flexibilidad. La idea es cubrir 5,000 metros cuadrados en un lago de 1,880 hect\u00e1reas, lo que representa una inversi\u00f3n de 60 millones de pesos.<\/p>\n\n\n\n<p>El dise\u00f1o no perjudica la navegaci\u00f3n y es <strong>capaz de limpiar 300 toneladas de nutrientes contaminantes por a\u00f1o<\/strong> y durar\u00e1 de 10 a 15 a\u00f1os, de acuerdo con los c\u00e1lculos del ingeniero en biotecnolog\u00eda del Tec.<\/p>\n\n\n\n<p>Desde que inici\u00f3 el 2022, Eduardo Caballero se encuentra en conversaciones para aprobar su proyecto. Actualmente se encuentra en espera de respuesta por parte de las autoridades.<\/p>\n\n\n\n<p>Ha tenido reuniones con Secretar\u00eda del Medio Ambiente y Recursos Naturales (SEMARTNAT), Comisi\u00f3n Nacional del Agua (CONAGUA) Comisi\u00f3n Nacional de \u00c1reas Naturales Protegidas (Conanp), Comisi\u00f3n del Agua del Estado de M\u00e9xico (CAEM), Secretar\u00eda de Defensa Nacional (Sedena) y due\u00f1os de marinas.<\/p>\n\n\n\n<p>En el futuro quiere migrar a otros cuerpos de agua, \u201cno quiero quedarme solo aqu\u00ed, quiero ayudar a otros cuerpos de agua y entiendo que la soluci\u00f3n no ser\u00e1 la misma por diferentes factores del lugar\u201d, explica.<\/p>\n\n\n\n<p>Adem\u00e1s,<strong> el EXATEC ya tiene diversas opciones desarrolladas en conjunto con universidades para utilizar el lirio del proyecto.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-137886 size-full\"><picture>\r\n                <source srcset=\"https:\/\/tecreview.tec.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Copia-de-Valle_enero_1.webp\" type=\"image\/webp\">\r\n                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tecreview.tec.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Copia-de-Valle_enero_1.jpg\" alt=\"EXATEC desarrolla tecnolog\u00eda para limpiar la presa Valle de Bravo\" class=\"wp-image-137886\" \/>\r\n            <\/picture><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>El lirio tiene la capacidad de limpiar los contaminantes de la presa Valle de Bravo como retener metales pesados y nutrientes como el nitr\u00f3geno y fosforo (Foto: Cortes\u00eda)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eduardo Caballero, ingeniero en biotecnolog\u00eda del Tec de Monterrey cre\u00f3 un sistema flotante capaz de limpiar r\u00edos y lagos contaminados.<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":156341,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-137882","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biotecnologia"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v21.0 (Yoast SEO v27.4) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>\u00bfC\u00f3mo se puede limpiar una presa con lirio acu\u00e1tico? | TecScience<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Eduardo Caballero, ingeniero en biotecnolog\u00eda del Tec de Monterrey cre\u00f3 un sistema flotantes capaz de limpiar r\u00edos y lagos contaminados.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"El EXATEC que usa el lirio acu\u00e1tico para limpiar la presa de Valle de Bravo\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Eduardo Caballero, ingeniero en biotecnolog\u00eda del Tec de Monterrey cre\u00f3 un sistema flotantes capaz de limpiar r\u00edos y lagos contaminados.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TecScience\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/TecScienceWeb\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-03-25T21:26:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-12-09T23:16:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/03\/lirio-acuatico.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"633\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"433\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"TecScience\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@TecScience_\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@TecScience_\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"TecScience\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"TecScience\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2cb21529224a81080d5bb51f3ff1587e\"},\"headline\":\"El EXATEC que usa el lirio acu\u00e1tico para limpiar la presa de Valle de Bravo\",\"datePublished\":\"2022-03-25T21:26:55+00:00\",\"dateModified\":\"2024-12-09T23:16:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/\"},\"wordCount\":828,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/03\\\/lirio-acuatico.png\",\"articleSection\":[\"Biotecnolog\u00eda\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/\",\"name\":\"\u00bfC\u00f3mo se puede limpiar una presa con lirio acu\u00e1tico? | TecScience\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/03\\\/lirio-acuatico.png\",\"datePublished\":\"2022-03-25T21:26:55+00:00\",\"dateModified\":\"2024-12-09T23:16:16+00:00\",\"description\":\"Eduardo Caballero, ingeniero en biotecnolog\u00eda del Tec de Monterrey cre\u00f3 un sistema flotantes capaz de limpiar r\u00edos y lagos contaminados.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/03\\\/lirio-acuatico.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/03\\\/lirio-acuatico.png\",\"width\":633,\"height\":433,\"caption\":\"Eduardo Caballero ha vivido siempre en Valle de Bravo, conoce sus problemas de contaminaci\u00f3n y ha desarrollado una tecnolog\u00eda para limpiarlo (Foto: Cortes\u00eda)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/biotecnologia\\\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"El EXATEC que usa el lirio acu\u00e1tico para limpiar la presa de Valle de Bravo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/\",\"name\":\"TecScience\",\"description\":\"Bilingual platform in charge of communicating advances in research, science and innovation at Tec\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#organization\",\"name\":\"TecScience\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/11\\\/logo-negro-tecscience.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/11\\\/logo-negro-tecscience.svg\",\"width\":250,\"height\":38,\"caption\":\"TecScience\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/TecScienceWeb\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/TecScience_\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/tec-science\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/tecscienceweb\\\/\"],\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/guia-de-publicacion-para-articulos-de-divulgacion\\\/\",\"correctionsPolicy\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/equipo-editorial-tecscience\\\/\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2cb21529224a81080d5bb51f3ff1587e\",\"name\":\"TecScience\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e6a0e74259e313ed3fefde7854d31aa0a2caf7e52ddf9c0baa19e015b7bb5751?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e6a0e74259e313ed3fefde7854d31aa0a2caf7e52ddf9c0baa19e015b7bb5751?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e6a0e74259e313ed3fefde7854d31aa0a2caf7e52ddf9c0baa19e015b7bb5751?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"TecScience\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/author\\\/tscience\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00bfC\u00f3mo se puede limpiar una presa con lirio acu\u00e1tico? | TecScience","description":"Eduardo Caballero, ingeniero en biotecnolog\u00eda del Tec de Monterrey cre\u00f3 un sistema flotantes capaz de limpiar r\u00edos y lagos contaminados.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"El EXATEC que usa el lirio acu\u00e1tico para limpiar la presa de Valle de Bravo","og_description":"Eduardo Caballero, ingeniero en biotecnolog\u00eda del Tec de Monterrey cre\u00f3 un sistema flotantes capaz de limpiar r\u00edos y lagos contaminados.","og_url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/","og_site_name":"TecScience","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/TecScienceWeb","article_published_time":"2022-03-25T21:26:55+00:00","article_modified_time":"2024-12-09T23:16:16+00:00","og_image":[{"width":633,"height":433,"url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/03\/lirio-acuatico.png","type":"image\/png"}],"author":"TecScience","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@TecScience_","twitter_site":"@TecScience_","twitter_misc":{"Escrito por":"TecScience","Tiempo de lectura":"5 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/"},"author":{"name":"TecScience","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/person\/2cb21529224a81080d5bb51f3ff1587e"},"headline":"El EXATEC que usa el lirio acu\u00e1tico para limpiar la presa de Valle de Bravo","datePublished":"2022-03-25T21:26:55+00:00","dateModified":"2024-12-09T23:16:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/"},"wordCount":828,"publisher":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/03\/lirio-acuatico.png","articleSection":["Biotecnolog\u00eda"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/","name":"\u00bfC\u00f3mo se puede limpiar una presa con lirio acu\u00e1tico? | TecScience","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/03\/lirio-acuatico.png","datePublished":"2022-03-25T21:26:55+00:00","dateModified":"2024-12-09T23:16:16+00:00","description":"Eduardo Caballero, ingeniero en biotecnolog\u00eda del Tec de Monterrey cre\u00f3 un sistema flotantes capaz de limpiar r\u00edos y lagos contaminados.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/#primaryimage","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/03\/lirio-acuatico.png","contentUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/03\/lirio-acuatico.png","width":633,"height":433,"caption":"Eduardo Caballero ha vivido siempre en Valle de Bravo, conoce sus problemas de contaminaci\u00f3n y ha desarrollado una tecnolog\u00eda para limpiarlo (Foto: Cortes\u00eda)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/biotecnologia\/lirio-acuatico-contra-contaminantes\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"El EXATEC que usa el lirio acu\u00e1tico para limpiar la presa de Valle de Bravo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#website","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/","name":"TecScience","description":"Bilingual platform in charge of communicating advances in research, science and innovation at Tec","publisher":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#organization","name":"TecScience","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/11\/logo-negro-tecscience.svg","contentUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/11\/logo-negro-tecscience.svg","width":250,"height":38,"caption":"TecScience"},"image":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/TecScienceWeb","https:\/\/x.com\/TecScience_","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/tec-science\/","https:\/\/www.instagram.com\/tecscienceweb\/"],"publishingPrinciples":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/guia-de-publicacion-para-articulos-de-divulgacion\/","correctionsPolicy":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/equipo-editorial-tecscience\/"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/person\/2cb21529224a81080d5bb51f3ff1587e","name":"TecScience","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e6a0e74259e313ed3fefde7854d31aa0a2caf7e52ddf9c0baa19e015b7bb5751?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e6a0e74259e313ed3fefde7854d31aa0a2caf7e52ddf9c0baa19e015b7bb5751?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e6a0e74259e313ed3fefde7854d31aa0a2caf7e52ddf9c0baa19e015b7bb5751?s=96&d=mm&r=g","caption":"TecScience"},"url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/author\/tscience\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=137882"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137882\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/156341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=137882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=137882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=137882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}