{"id":178349,"date":"2025-07-03T13:00:23","date_gmt":"2025-07-03T19:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/?p=178349"},"modified":"2025-07-07T13:31:31","modified_gmt":"2025-07-07T19:31:31","slug":"ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/","title":{"rendered":"\u00bfSe puede recuperar el movimiento en la vejez? Un nuevo sistema cerebral no invasivo lo intenta"},"content":{"rendered":"\n<p>Conforme envejecemos, <strong>los movimientos de nuestro cuerpo comienzan a perder precisi\u00f3n, velocidad y fuerza<\/strong>. En adultos mayores esa p\u00e9rdida se traduce a veces en falta de agilidad y coordinaci\u00f3n y derivar en ca\u00eddas. Esto ocurre porque, con el paso de los a\u00f1os, en nuestro cerebro se van deteriorando <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19850077\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">las neuronas que se encargan de las habilidades motrices<\/a>. A este desgaste se le pueden sumar los efectos de enfermedades como Parkinson o <a href=\"\/es\/biotecnologia\/una-nueva-oportunidad-para-la-deteccion-de-alzheimer\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Alzheimer<\/a>, que agravan la p\u00e9rdida de estas capacidades, incluso, en personas m\u00e1s j\u00f3venes.<\/p>\n\n\n\n<p>Con esto en mente, investigadores del Tec de Monterrey y el Instituto Polit\u00e9cnico Nacional (IPN), que son parte de los <a href=\"https:\/\/conecta.tec.mx\/es\/noticias\/nacional\/institucion\/tec-de-monterrey-e-ipn-hacen-alianza-para-proyectos-de-innovacion\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Binomios de Innovaci\u00f3n TEC-IPN<\/a>, colaboran en el desarrollo de un <strong>sistema de rehabilitaci\u00f3n cerebral no invasivo<\/strong> que ayude a los adultos mayores a <strong>recuperar el movimiento<\/strong> durante el envejecimiento.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/research.tec.mx\/vivo-tec\/display\/PID_318315\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Luis Guillermo Hern\u00e1ndez<\/a>, investigador de la <a href=\"\/es\/tag\/escuela-de-ingenieria-y-ciencias\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Escuela de Ingenier\u00eda y Ciencias<\/a>, en el Tec <a href=\"\/es\/tag\/campus-guadalajara\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">campus Guadalajara<\/a>, platica que esta plataforma de neurorrehabilitaci\u00f3n combina <strong>estimulaci\u00f3n el\u00e9ctrica<\/strong> no invasiva, <strong>inteligencia artificial<\/strong> (IA) y una <strong>\u00f3rtesis rob\u00f3tica<\/strong> para simular movimientos de brazos y manos. \u201cQueremos entender qu\u00e9 pasa con el rendimiento motor en personas que est\u00e1n envejeciendo y c\u00f3mo podemos ayudar a que ese proceso se mitigue\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Una de las claves de este proyecto es sacar provecho de la <strong>neuroplasticidad<\/strong>, es decir, la capacidad del cerebro para reorganizarse y adaptarse para rehabilitar funciones deterioradas. Con esta tecnolog\u00eda, los investigadores aplican estimulaciones el\u00e9ctricas en regiones cerebrales que han perdido actividad con el tiempo para tratar de restablecer la motricidad.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><picture>\r\n                <source srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion2.webp\" type=\"image\/webp\">\r\n                <img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"500\" src=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-178363\" srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion2.jpg 750w, https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion2-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/>\r\n            <\/picture><figcaption class=\"wp-element-caption\">Los pacientes utilizan una \u00f3rtesis rob\u00f3tica que cuenta con un \u00abjoystick\u00bb para evaluar su actividad cerebral y el rendimiento de sus movimientos. (Foto: Cortes\u00eda Luis Guillermo Hern\u00e1ndez)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Integraci\u00f3n de tecnolog\u00edas que identifican dificultades motrices<\/h2>\n\n\n\n<p>El sistema fue dise\u00f1ado aprovechando tres tecnolog\u00edas principales: <strong>electroencefalograf\u00eda (EEG)<\/strong>, que mide la actividad cerebral; <strong>estimulaci\u00f3n el\u00e9ctrica transcraneal (EET)<\/strong>, con la aplicaci\u00f3n de cargas en regiones espec\u00edficas del cerebro; y la <strong>\u00f3rtesis rob\u00f3tica<\/strong> encargada de ejecutar tareas de rehabilitaci\u00f3n. Adem\u00e1s, su estructura cuenta con una <strong>interfaz computacional<\/strong> con una pantalla que sirve para guiar al paciente a trav\u00e9s de varios ejercicios.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cLe ponemos un casco a la persona y a trav\u00e9s de \u00e9l <strong>podemos leer y estimular el cerebro<\/strong>; tambi\u00e9n, utilizamos un robot para la mano que le permite hacer los ejercicios como si fuera un joystick o un mouse\u201d, explica. En la interfaz aparecen cuatro puntos \u2014arriba, abajo, izquierda y derecha\u2014 y se le pide al paciente que mueva un marcador a una direcci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Por medio de esta tecnolog\u00eda se puede <strong>evaluar qu\u00e9 tan r\u00e1pido y preciso es su movimiento<\/strong>; cuando se detectan temblores, lentitud u otra dificultad al ejecutar esas indicaciones es posible identificar si existe deterioro motor y, en caso de ser necesario, activar estimulaci\u00f3n cerebral como retroalimentaci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<p>El paciente lleva puesto un casco con electrodos en puntos espec\u00edficos de la cabeza \u2014con base en el sistema 10-20\u2014 para registrar o estimular la actividad de zonas cerebrales relacionadas. De ser necesario, se aplica una corriente transcraneal \u2014alrededor de 100 milivoltios\u2014 en la corteza premotora, que es la regi\u00f3n que est\u00e1 directamente relacionada con la iniciaci\u00f3n del movimiento. Para determinar la cantidad de corriente que se aplica, se siguen protocolos cl\u00ednicos ya establecidos que indican la frecuencia, duraci\u00f3n y ciclos de estimulaci\u00f3n para que se considere como un <strong>proceso terap\u00e9utico y no invasivo<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Hernandez define a la IA como el \u201ccoraz\u00f3n\u201d en esta <strong>interfaz cerebro-computadora<\/strong>. Es la encargada de interpretar las se\u00f1ales cerebrales a trav\u00e9s de EEG que identifica si el paciente est\u00e1 tratando de moverse y si tiene alguna dificultad. Luego, toma decisiones en tiempo real sobre c\u00f3mo intervenir, por ejemplo, si las \u00e1reas motoras del cerebro no se est\u00e1n activando correctamente, manda una se\u00f1al para activar la estimulaci\u00f3n. Adem\u00e1s, opera en la interacci\u00f3n con el robot, para adaptar la dificultad o para interpretar el rendimiento del movimiento.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><picture>\r\n                <source srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion3.webp\" type=\"image\/webp\">\r\n                <img decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"500\" src=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-178364\" srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion3.jpg 750w, https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion3-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/>\r\n            <\/picture><figcaption class=\"wp-element-caption\">Los investigadores emplearon t\u00e9cnicas de electroencefalograf\u00eda para analizar c\u00f3mo se comporta el cerebro cuando las personas hacen movimientos. (Foto: Cortes\u00eda Luis Guillermo Hern\u00e1ndez)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Validan tecnolog\u00eda con adultos mayores y j\u00f3venes<\/h2>\n\n\n\n<p>Para validar c\u00f3mo se comporta el cerebro de un adulto mayor cuando realiza <strong>tareas motoras b\u00e1sicas<\/strong>, los investigadores llevaron a cabo varias pruebas cl\u00ednicas para medir, comparar y analizar su actividad cerebral antes y despu\u00e9s de moverse. <\/p>\n\n\n\n<p>El equipo trabaj\u00f3 con una muestra de <strong>30 personas de m\u00e1s de 50 a\u00f1os de edad<\/strong> y un grupo de control conformado por adultos j\u00f3venes de entre 20 y 49 a\u00f1os. Durante el estudio, se observ\u00f3 una diferencia en la actividad cerebral \u2014en la banda beta\u2014 de ambos grupos, donde <strong>los adultos mayores mostraron latencia o retardo al activar la zona encargada del movimiento<\/strong>. La banda beta es un rango de frecuencias de ondas cerebrales asociadas con el movimiento voluntario, la concentraci\u00f3n y el control motor.<\/p>\n\n\n\n<p>Hern\u00e1ndez menciona que el equipo ya complet\u00f3 la fase uno del proyecto, es decir, la caracterizaci\u00f3n de la poblaci\u00f3n mediante EEG; el siguiente paso, la fase dos, es aplicar y evaluar el sistema para conocer si la estimulaci\u00f3n es capaz de mejorar el rendimiento cerebral. El objetivo es <strong>identificar biomarcadores neuronales<\/strong> que ayudan como indicadores medibles en la validaci\u00f3n de la plataforma.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNecesitamos darle al profesional de la salud, una medida cuantitativa. Poder decirle: mire, esto le est\u00e1 ayudando a la persona porque est\u00e1 mejorando esta onda cerebral o esta parte de su cerebro, que ahora se activa un 50 o 30% mejor\u201d, dice, \u201cestamos determinando qu\u00e9 biomarcadores, en esas se\u00f1ales del cerebro, generan esa retroalimentaci\u00f3n con esta nueva tecnolog\u00eda\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Actualmente, el proyecto se encuentra en un TRL 6 de avance, es decir, el prototipo ya est\u00e1 desarrollado y operando a un nivel de maduraci\u00f3n tecnol\u00f3gica que permite que se puedan hacer pruebas cl\u00ednicas con \u00e9l. Aunque hoy el proyecto se centra en miembros superiores, como brazos y manos, eventualmente se podr\u00eda adaptar para rehabilitar el movimiento en otras partes del cuerpo.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><picture>\r\n                <source srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion4.webp\" type=\"image\/webp\">\r\n                <img decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"500\" src=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-178365\" srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion4.jpg 750w, https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion4-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/>\r\n            <\/picture><figcaption class=\"wp-element-caption\">La plataforma usa IA para identificar si el paciente est\u00e1 tratando de moverse y si tiene alguna dificultad; luego, toma decisiones en tiempo real para aplicar estimulaciones.  (Foto: Cortes\u00eda Luis Guillermo Hern\u00e1ndez)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Colaboraci\u00f3n entre cient\u00edficos del Tec e IPN<\/h2>\n\n\n\n<p>Hern\u00e1ndez es el responsable t\u00e9cnico del proyecto por parte del Tec de Monterrey y platica que la colaboraci\u00f3n con investigadores del IPN viene de a\u00f1os atr\u00e1s, cuando desarrollaron en conjunto la \u00f3rtesis rob\u00f3tica. Obtuvieron financiamiento para el proyecto al ganar la primera convocatoria de Binomios de Innovaci\u00f3n TEC-IPN con apoyo de ambas instituciones y de la Secretar\u00eda de Educaci\u00f3n, Ciencia, Tecnolog\u00eda e Innovaci\u00f3n del Gobierno de la Ciudad de M\u00e9xico (SECTEI).<\/p>\n\n\n\n<p>En el desarrollo del proyecto, los equipos aprovecharon las fortalezas que hay en ambas instituciones. \u201cLos investigadores del IPN son fuertes en la parte de electr\u00f3nica de pr\u00f3tesis y ahorita tambi\u00e9n est\u00e1n obteniendo informaci\u00f3n muscular; y nosotros lo somos en la parte de an\u00e1lisis de se\u00f1ales biom\u00e9dicas y en hacer un software, que integra todas estas tecnolog\u00edas \u2014EEG, estimulaci\u00f3n y rob\u00f3tica\u2014 y lo despliega al paciente\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Del Tec participan investigadores del Laboratorio de Neurotecnolog\u00eda e Interfaces Cerebro-Computador como <a href=\"https:\/\/research.tec.mx\/vivo-tec\/display\/PID_32953\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Javier Antelis<\/a>, <a href=\"https:\/\/research.tec.mx\/vivo-tec\/display\/PID_71113\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Joel Huegel<\/a> y <a href=\"https:\/\/research.tec.mx\/vivo-tec\/display\/PID_502028\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Sof\u00eda Henao<\/a>; mientras, del IPN, cient\u00edficos del Laboratorio de Rob\u00f3tica M\u00e9dica y Biose\u00f1ales de la Unidad Profesional Interdisciplinaria de Biotecnolog\u00eda (Upibi), como <a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/profile\/David-Cruz-Ortiz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">David Cruz<\/a> y <a href=\"https:\/\/laboratoriobiomecatronica.tec.mx\/es\/semblanza\/mariana-felisa-ballesteros-escamilla\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Mariana Ballesteros<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>El investigador comenta que para la validaci\u00f3n cl\u00ednica de la plataforma tambi\u00e9n contemplan la participaci\u00f3n de instituciones aliadas como <a href=\"\/es\/tag\/tecsalud\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">TecSalud<\/a> y el Instituto Nacional de Rehabilitaci\u00f3n, con las que ya han colaborado en <a href=\"https:\/\/ieeexplore.ieee.org\/document\/9764729\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">otros proyectos<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNos gustar\u00eda llegar a un punto donde este pudiera ser un sistema que la persona use en su casa, porque los procesos de rehabilitaci\u00f3n deben de ser diarios, continuos\u201d, dice. \u201cEl otro objetivo es poder entregar una medida cuantitativa al m\u00e9dico para que pueda evaluar c\u00f3mo el paciente ha avanzado en su rehabilitaci\u00f3n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00bfTe interes\u00f3 esta historia? \u00bfQuieres publicarla?&nbsp; Contacta a nuestra editora de contenidos para conocer m\u00e1s&nbsp;<em><a href=\"mailto:marianaleonm@tec.mx\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">marianaleonm@tec.mx<\/a><\/em><\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Investigadores del Tec y el IPN desarrollan un sistema de neurorrehabilitaci\u00f3n para ayudar a adultos mayores con deterioro motriz a recuperar sus habilidades.<\/p>\n","protected":false},"author":47,"featured_media":178359,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[99],"tags":[114],"class_list":["post-178349","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-salud","tag-escuela-de-ingenieria-y-ciencias"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v21.0 (Yoast SEO v27.4) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Tec e IPN desarrollan IA para recuperar movimiento en personas mayores | TecScience<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Investigadores del Tec de Monterrey y el Instituto Polit\u00e9cnico Nacional desarrollan un sistema que ayudar\u00eda a que adultos mayores recuperen habilidades motrices.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00bfSe puede recuperar el movimiento en la vejez? Un nuevo sistema cerebral no invasivo lo intenta\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Investigadores del Tec de Monterrey y el Instituto Polit\u00e9cnico Nacional desarrollan un sistema que ayudar\u00eda a que adultos mayores recuperen habilidades motrices.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TecScience\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/TecScienceWeb\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-03T19:00:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-07T19:31:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"750\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ricardo Trevi\u00f1o\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@TecScience_\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@TecScience_\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ricardo Trevi\u00f1o\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ricardo Trevi\u00f1o\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d0ed5b5fa0ab2c4754211e4addf201dc\"},\"headline\":\"\u00bfSe puede recuperar el movimiento en la vejez? Un nuevo sistema cerebral no invasivo lo intenta\",\"datePublished\":\"2025-07-03T19:00:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-07T19:31:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/\"},\"wordCount\":1437,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2025\\\/07\\\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg\",\"keywords\":[\"Escuela de Ingenier\u00eda y Ciencias\"],\"articleSection\":[\"Salud\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/\",\"name\":\"Tec e IPN desarrollan IA para recuperar movimiento en personas mayores | TecScience\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2025\\\/07\\\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg\",\"datePublished\":\"2025-07-03T19:00:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-07T19:31:31+00:00\",\"description\":\"Investigadores del Tec de Monterrey y el Instituto Polit\u00e9cnico Nacional desarrollan un sistema que ayudar\u00eda a que adultos mayores recuperen habilidades motrices.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2025\\\/07\\\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2025\\\/07\\\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg\",\"width\":750,\"height\":500,\"caption\":\"El sistema se apoya de una \u00f3rtesis rob\u00f3tica que los pacientes manipulan para evaluar sus habilidades motrices. (Foto: Cortes\u00eda Luis Guillermo Hern\u00e1ndez)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/salud\\\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00bfSe puede recuperar el movimiento en la vejez? Un nuevo sistema cerebral no invasivo lo intenta\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/\",\"name\":\"TecScience\",\"description\":\"Bilingual platform in charge of communicating advances in research, science and innovation at Tec\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#organization\",\"name\":\"TecScience\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/11\\\/logo-negro-tecscience.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/11\\\/logo-negro-tecscience.svg\",\"width\":250,\"height\":38,\"caption\":\"TecScience\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/TecScienceWeb\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/TecScience_\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/tec-science\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/tecscienceweb\\\/\"],\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/guia-de-publicacion-para-articulos-de-divulgacion\\\/\",\"correctionsPolicy\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/equipo-editorial-tecscience\\\/\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d0ed5b5fa0ab2c4754211e4addf201dc\",\"name\":\"Ricardo Trevi\u00f1o\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4bcc2569d80f3bc04d35c88e014da852d10420f44fbbf0158af3ce158042ba08?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4bcc2569d80f3bc04d35c88e014da852d10420f44fbbf0158af3ce158042ba08?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4bcc2569d80f3bc04d35c88e014da852d10420f44fbbf0158af3ce158042ba08?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Ricardo Trevi\u00f1o\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/author\\\/rtrevino\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tec e IPN desarrollan IA para recuperar movimiento en personas mayores | TecScience","description":"Investigadores del Tec de Monterrey y el Instituto Polit\u00e9cnico Nacional desarrollan un sistema que ayudar\u00eda a que adultos mayores recuperen habilidades motrices.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"\u00bfSe puede recuperar el movimiento en la vejez? Un nuevo sistema cerebral no invasivo lo intenta","og_description":"Investigadores del Tec de Monterrey y el Instituto Polit\u00e9cnico Nacional desarrollan un sistema que ayudar\u00eda a que adultos mayores recuperen habilidades motrices.","og_url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/","og_site_name":"TecScience","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/TecScienceWeb","article_published_time":"2025-07-03T19:00:23+00:00","article_modified_time":"2025-07-07T19:31:31+00:00","og_image":[{"width":750,"height":500,"url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Ricardo Trevi\u00f1o","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@TecScience_","twitter_site":"@TecScience_","twitter_misc":{"Escrito por":"Ricardo Trevi\u00f1o","Tiempo de lectura":"7 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/"},"author":{"name":"Ricardo Trevi\u00f1o","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/person\/d0ed5b5fa0ab2c4754211e4addf201dc"},"headline":"\u00bfSe puede recuperar el movimiento en la vejez? Un nuevo sistema cerebral no invasivo lo intenta","datePublished":"2025-07-03T19:00:23+00:00","dateModified":"2025-07-07T19:31:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/"},"wordCount":1437,"publisher":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg","keywords":["Escuela de Ingenier\u00eda y Ciencias"],"articleSection":["Salud"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/","name":"Tec e IPN desarrollan IA para recuperar movimiento en personas mayores | TecScience","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg","datePublished":"2025-07-03T19:00:23+00:00","dateModified":"2025-07-07T19:31:31+00:00","description":"Investigadores del Tec de Monterrey y el Instituto Polit\u00e9cnico Nacional desarrollan un sistema que ayudar\u00eda a que adultos mayores recuperen habilidades motrices.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/#primaryimage","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg","contentUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2025\/07\/sistema-de-neurorrehabilitacion1.jpg","width":750,"height":500,"caption":"El sistema se apoya de una \u00f3rtesis rob\u00f3tica que los pacientes manipulan para evaluar sus habilidades motrices. (Foto: Cortes\u00eda Luis Guillermo Hern\u00e1ndez)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/salud\/ia-para-recuperar-el-movimiento-en-adultos-mayores\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00bfSe puede recuperar el movimiento en la vejez? Un nuevo sistema cerebral no invasivo lo intenta"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#website","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/","name":"TecScience","description":"Bilingual platform in charge of communicating advances in research, science and innovation at Tec","publisher":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#organization","name":"TecScience","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/11\/logo-negro-tecscience.svg","contentUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/11\/logo-negro-tecscience.svg","width":250,"height":38,"caption":"TecScience"},"image":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/TecScienceWeb","https:\/\/x.com\/TecScience_","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/tec-science\/","https:\/\/www.instagram.com\/tecscienceweb\/"],"publishingPrinciples":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/guia-de-publicacion-para-articulos-de-divulgacion\/","correctionsPolicy":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/equipo-editorial-tecscience\/"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/person\/d0ed5b5fa0ab2c4754211e4addf201dc","name":"Ricardo Trevi\u00f1o","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4bcc2569d80f3bc04d35c88e014da852d10420f44fbbf0158af3ce158042ba08?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4bcc2569d80f3bc04d35c88e014da852d10420f44fbbf0158af3ce158042ba08?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4bcc2569d80f3bc04d35c88e014da852d10420f44fbbf0158af3ce158042ba08?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ricardo Trevi\u00f1o"},"url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/author\/rtrevino\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/47"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=178349"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178349\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/178359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=178349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=178349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=178349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}