{"id":187685,"date":"2026-10-05T19:17:15","date_gmt":"2026-10-06T01:17:15","guid":{"rendered":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/?p=187685"},"modified":"2026-10-05T19:21:44","modified_gmt":"2026-10-06T01:21:44","slug":"datos-politica-subnacional-en-america-latina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/","title":{"rendered":"Los datos que permiten mirar la pol\u00edtica m\u00e1s all\u00e1 de lo nacional en Am\u00e9rica Latina"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cuando hablamos de democracia, elecciones o instituciones pol\u00edticas, generalmente se discuten datos a nivel nacional. Sin embargo, esa aproximaci\u00f3n puede ocultar diferencias pol\u00edticas importantes entre territorios m\u00e1s peque\u00f1os dentro de un mismo pa\u00eds.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ese es uno de los problemas que busca atender el <a href=\"https:\/\/www.subnationalpolitics.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Subnational Politics Project<\/a> (SPP), una iniciativa que re\u00fane y sistematiza datos sobre instituciones pol\u00edticas <strong>subnacionales<\/strong> de Am\u00e9rica Latina y los pone a disposici\u00f3n de investigadores, estudiantes, periodistas y organizaciones para facilitar su an\u00e1lisis y comparaci\u00f3n a lo largo del tiempo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El SPP es liderado por Agustina Giraudy, profesora visitante distinguida de la <a href=\"\/es\/tag\/escuela-de-ciencias-sociales-y-gobierno\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Escuela de Ciencias Sociales y Gobierno<\/a> (ECSG) del Tecnol\u00f3gico de Monterrey, que cuenta con un grupo de investigadores y estudiantes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El proyecto, sus avances y su potencial fueron presentados y discutidos durante el panel <em>Subnational Politics Project<\/em>, llevado a cabo durante el <a href=\"https:\/\/www.congresotriada.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">4.\u00ba Congreso Latinoamericano de Ciencias Sociales y Gobierno<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La conversaci\u00f3n fue moderada por Giraudy y cont\u00f3 con la participaci\u00f3n de <a href=\"https:\/\/egobiernoytp.tec.mx\/es\/sobre-egob\/facultad-investigadores\/perfil-asociados\/alejandro-poire\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Alejandro Poir\u00e9<\/a>, profesor distinguido de la <a href=\"\/es\/tag\/escuela-de-gobierno-y-transformacion-publica\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Escuela de Gobierno y Transformaci\u00f3n P\u00fablica<\/a> (EgobiernoyTP) del Tec de Monterrey; <a href=\"https:\/\/www.congresotriada.org\/ponentes\/felipe-botero-jaramillo\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Felipe Botero<\/a>, Director de Ciencia Pol\u00edtica y Estudios Globales de la <a href=\"https:\/\/cienciassociales.uniandes.edu.co\/ciencia-politica-estudios-globales\/profesores\/felipe-botero\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Universidad de los Andes<\/a>, Colombia; <a href=\"https:\/\/www.congresotriada.org\/ponentes\/gustavo-fajardo\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Gustavo Fajardo<\/a>, economista principal de la <a href=\"https:\/\/www.caf.com\/es\/areas-de-accion\/investigacion-para-el-desarrollo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Direcci\u00f3n de Investigaciones Socioecon\u00f3micas<\/a> del Banco de Desarrollo de Am\u00e9rica Latina y el Caribe (CAF), y <a href=\"https:\/\/www.congresotriada.org\/ponentes\/francisco-urdinez\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Francisco Urdinez<\/a>, profesor del <a href=\"https:\/\/cienciapolitica.uc.cl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Instituto de Ciencia Pol\u00edtica<\/a> de la Universidad Cat\u00f3lica de Chile.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPara todos aquellos que hacen investigaci\u00f3n subnacional sabr\u00e1n lo dificultoso que es acceder a este tipo de datos, sobre todo si uno los quiere mirar de manera comparativa\u201d, dijo Giraudy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><picture>\r\n                <source srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/02.webp\" type=\"image\/webp\">\r\n                <img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"500\" src=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/02.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-187687\" srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/02.jpg 750w, https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/02-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/>\r\n            <\/picture><figcaption class=\"wp-element-caption\">Agustina Giraudy, profesora visitante distinguida de la Escuela de Ciencias Sociales y Gobierno (ECSG) del Tec de Monterrey y l\u00edder del Subnational Politics Project. (Foto: LIVE.TEC)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Entender la profundidad pol\u00edtica de cada estado y provincia<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Una instituci\u00f3n subnacional es una unidad de gobierno <\/strong>que est\u00e1 por debajo del nivel nacional. En pa\u00edses federales como M\u00e9xico, Brasil y Argentina, se trata principalmente de los estados y las provincias, que cuentan con autoridades, congresos y reglas pol\u00edticas propias.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Estas instituciones toman decisiones que afectan directamente a las poblaciones de sus territorios y, al mismo tiempo, pueden presentar <strong>din\u00e1micas pol\u00edticas diferentes<\/strong> a las del gobierno nacional.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por eso es importante contar con datos sobre ellas. Los promedios nacionales pueden esconder diferencias territoriales en aspectos como la competencia electoral, la alternancia de partidos, la composici\u00f3n de los congresos o la concentraci\u00f3n del poder.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El SPP busca hacer visible esa variaci\u00f3n. Actualmente re\u00fane <strong>informaci\u00f3n de 87 unidades subnacionales de Argentina, Brasil y M\u00e9xico<\/strong>, con series hist\u00f3ricas que se remontan a la d\u00e9cada de 1980.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Su plataforma permite explorar alrededor de un centenar de variables pol\u00edticas y sociodemogr\u00e1ficas mediante mapas, gr\u00e1ficos, rankings y fichas para cada estado o provincia. Los datos tambi\u00e9n pueden descargarse para realizar investigaciones propias.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cEs un bien p\u00fablico, disponible para todos\u201d, expres\u00f3 la experta.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Durante el panel, Poir\u00e9 destac\u00f3 <strong>el valor pr\u00e1ctico de SPP para comprender fen\u00f3menos pol\u00edticos que ocurren a nivel regional<\/strong> y plante\u00f3 que ser\u00eda especialmente \u00fatil profundizar en unidades a\u00fan m\u00e1s peque\u00f1as, como los municipios, para entender c\u00f3mo factores econ\u00f3micos, demogr\u00e1ficos y sociales de cada territorio influyen en la pol\u00edtica.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cCreo que hay que seguir <strong>desagregando, ir a los municipios, a las capitales<\/strong>, porque ah\u00ed es donde est\u00e1n las condiciones regionales econ\u00f3micas, de empleo, demogr\u00e1ficas y de demanda\u201d, dijo.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><picture>\r\n                <source srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/QUOTES-WEB-DUPLICAR-60-1024x1024.webp\" type=\"image\/webp\">\r\n                <img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/QUOTES-WEB-DUPLICAR-60-1024x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-187734\" srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/QUOTES-WEB-DUPLICAR-60-1024x1024.png 1024w, https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/QUOTES-WEB-DUPLICAR-60-300x300.png 300w, https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/QUOTES-WEB-DUPLICAR-60-150x150.png 150w, https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/QUOTES-WEB-DUPLICAR-60-768x768.png 768w, https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/QUOTES-WEB-DUPLICAR-60.png 1080w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\r\n            <\/picture><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Del an\u00e1lisis regional a nuevas preguntas sobre la pol\u00edtica subnacional<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por su lado, Botero consider\u00f3 que el SPP permite estudiar mejor la competencia electoral, la representaci\u00f3n y la capacidad del Estado para responder a las necesidades de la poblaci\u00f3n, y propuso ampliar el proyecto a m\u00e1s pa\u00edses de Am\u00e9rica Latina para facilitar comparaciones regionales.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cLos problemas de las personas est\u00e1n situados en municipios, en ciudades\u201d, expres\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fajardo destac\u00f3 que el proyecto es \u00fatil tanto para la investigaci\u00f3n acad\u00e9mica como para instituciones que trabajan directamente con gobiernos subnacionales. Valor\u00f3 especialmente la dimensi\u00f3n hist\u00f3rica de los datos y propuso incorporar m\u00e1s pa\u00edses y gobiernos regionales. Tambi\u00e9n se\u00f1al\u00f3 la importancia de explicar con mayor claridad c\u00f3mo se construyen los \u00edndices de democracia para evitar interpretaciones incorrectas de los resultados.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cLa base de datos es una referencia, sobre todo por la dificultad de conseguir datos electorales para M\u00e9xico y Argentina,\u201d dijo el investigador.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por \u00faltimo, Urdinez explic\u00f3 c\u00f3mo los datos del SPP pueden utilizarse para estudiar fen\u00f3menos que conectan la pol\u00edtica subnacional con procesos internacionales, como la inversi\u00f3n extranjera china en Am\u00e9rica Latina.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cHay una serie de variables del SPP que nos <strong>permiten entender por qu\u00e9 algunas inversiones llegan<\/strong> a determinados estados y otras no\u201d, enfatiz\u00f3.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><picture>\r\n                <source srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/01.webp\" type=\"image\/webp\">\r\n                <img decoding=\"async\" width=\"745\" height=\"414\" src=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/01.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-187688\" srcset=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/01.jpg 745w, https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/01-300x167.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 745px) 100vw, 745px\" \/>\r\n            <\/picture><figcaption class=\"wp-element-caption\">De izquierda a derecha: Agustina Giraudy, profesora visitante distinguida de la Escuela de Ciencias Sociales y Gobierno (ECSG) del Tec de Monterrey; Felipe Botero, Director de Ciencia Pol\u00edtica y Estudios Globales de la Universidad de los Andes, Colombia; Gustavo Fajardo, economista principal de la Direcci\u00f3n de Investigaciones Socioecon\u00f3micas del Banco de Desarrollo de Am\u00e9rica Latina y el Caribe (CAF), y Francisco Urdinez, profesor del Instituto de Ciencia Pol\u00edtica de la Universidad Cat\u00f3lica de Chile. (Foto: LIVE.TEC)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La discusi\u00f3n tambi\u00e9n apunt\u00f3 hacia el futuro. El equipo trabaja en incorporar informaci\u00f3n sobre <strong>sistemas judiciales, libertad de prensa, participaci\u00f3n <\/strong>y otras dimensiones de la democracia, adem\u00e1s de ampliar los datos econ\u00f3micos. Tambi\u00e9n se plante\u00f3 la posibilidad de incorporar nuevos pa\u00edses, como Colombia, Chile y Per\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00e1s que ofrecer \u00fanicamente una colecci\u00f3n de cifras, el proyecto busca abrir nuevas preguntas y maneras de profundizar en la pol\u00edtica que tiene un impacto m\u00e1s directo en la vida diaria de los ciudadanos.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cLa tarea del resto es hacerse las preguntas con estos datos y ver qu\u00e9 respuestas se pueden encontrar\u201d, concluy\u00f3 Giraudy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><strong><em>\u00bfTe interes\u00f3 esta historia? \u00bfQuieres publicarla? Contacta a nuestra editora de contenidos para conocer m\u00e1s\u00a0<a href=\"mailto:marianaleonm@tec.mx\">marianaleonm@tec.mx<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En un panel durante el cuarto Congreso Latinoamericano de Ciencias Sociales y Gobierno un grupo de investigadores debatieron el Subnational Politics Project, una plataforma que re\u00fane datos para analizar y comparar la pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina.<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":187686,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[974],"tags":[204,378],"class_list":["post-187685","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-educacion-y-humanismo","tag-escuela-de-ciencias-sociales-y-gobierno","tag-escuela-de-gobierno-y-transformacion-publica"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v21.0 (Yoast SEO v28.5) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Datos de pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina | TecScience<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"El Subnational Politics Project re\u00fane datos para analizar y comparar la pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Los datos que permiten mirar la pol\u00edtica m\u00e1s all\u00e1 de lo nacional en Am\u00e9rica Latina\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"El Subnational Politics Project re\u00fane datos para analizar y comparar la pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TecScience\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/TecScienceWeb\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-06T01:17:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-06T01:21:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/2-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"750\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@TecScience_\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@TecScience_\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/72a3b50d0dbd7d1124452069e14a2db9\"},\"headline\":\"Los datos que permiten mirar la pol\u00edtica m\u00e1s all\u00e1 de lo nacional en Am\u00e9rica Latina\",\"datePublished\":\"2026-10-06T01:17:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-06T01:21:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/\"},\"wordCount\":1066,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2026\\\/10\\\/2-1.jpg\",\"keywords\":[\"Escuela de Ciencias Sociales y Gobierno\",\"Escuela de Gobierno y Transformaci\u00f3n P\u00fablica\"],\"articleSection\":[\"Educaci\u00f3n y Humanismo\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/\",\"name\":\"Datos de pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina | TecScience\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2026\\\/10\\\/2-1.jpg\",\"datePublished\":\"2026-10-06T01:17:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-06T01:21:44+00:00\",\"description\":\"El Subnational Politics Project re\u00fane datos para analizar y comparar la pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2026\\\/10\\\/2-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2026\\\/10\\\/2-1.jpg\",\"width\":750,\"height\":500,\"caption\":\"El Subnational Politics Project re\u00fane y sistematiza datos sobre instituciones pol\u00edticas subnacionales para comparar c\u00f3mo var\u00eda la pol\u00edtica entre estados y provincias de Am\u00e9rica Latina. (Ilustraci\u00f3n: Getty Images)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/educacion-y-humanismo\\\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Los datos que permiten mirar la pol\u00edtica m\u00e1s all\u00e1 de lo nacional en Am\u00e9rica Latina\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/\",\"name\":\"TecScience\",\"description\":\"Bilingual platform in charge of communicating advances in research, science and innovation at Tec\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#organization\",\"name\":\"TecScience\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/11\\\/logo-negro-tecscience.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2022\\\/11\\\/logo-negro-tecscience.svg\",\"width\":250,\"height\":38,\"caption\":\"TecScience\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/TecScienceWeb\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/TecScience_\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/tec-science\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/tecscienceweb\\\/\"],\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/guia-de-publicacion-para-articulos-de-divulgacion\\\/\",\"correctionsPolicy\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/equipo-editorial-tecscience\\\/\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/72a3b50d0dbd7d1124452069e14a2db9\",\"name\":\"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d136e90158f5aac8a8da8abe38806ceebb853d4d6d17967fb867b912b35483a9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d136e90158f5aac8a8da8abe38806ceebb853d4d6d17967fb867b912b35483a9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d136e90158f5aac8a8da8abe38806ceebb853d4d6d17967fb867b912b35483a9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber\"},\"description\":\"Periodista de ciencia y artista visual. Mi trabajo ha sido publicado en medios como Science, Science News, Newsweek, Nexos, \u00bfC\u00f3mo ves?, entre otros. Estudi\u00e9 Biolog\u00eda en la Facultad de Ciencias de la UNAM y ah\u00ed descubr\u00ed mi pasi\u00f3n por comunicarle a todas las personas el conocimiento cient\u00edfico y su relevancia social. Creo que la ciencia, al fomentar el pensamiento cr\u00edtico, puede empoderar a la humanidad y, al ser la base de los avances tecnol\u00f3gicos, puede ayudarla a vivir en las mejores condiciones posibles.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tecscience.tec.mx\\\/es\\\/author\\\/igutierrez\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Datos de pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina | TecScience","description":"El Subnational Politics Project re\u00fane datos para analizar y comparar la pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Los datos que permiten mirar la pol\u00edtica m\u00e1s all\u00e1 de lo nacional en Am\u00e9rica Latina","og_description":"El Subnational Politics Project re\u00fane datos para analizar y comparar la pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina.","og_url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/","og_site_name":"TecScience","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/TecScienceWeb","article_published_time":"2026-10-06T01:17:15+00:00","article_modified_time":"2026-10-06T01:21:44+00:00","og_image":[{"width":750,"height":500,"url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/2-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@TecScience_","twitter_site":"@TecScience_","twitter_misc":{"Escrito por":"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber","Tiempo de lectura":"6 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/"},"author":{"name":"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/person\/72a3b50d0dbd7d1124452069e14a2db9"},"headline":"Los datos que permiten mirar la pol\u00edtica m\u00e1s all\u00e1 de lo nacional en Am\u00e9rica Latina","datePublished":"2026-10-06T01:17:15+00:00","dateModified":"2026-10-06T01:21:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/"},"wordCount":1066,"publisher":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/2-1.jpg","keywords":["Escuela de Ciencias Sociales y Gobierno","Escuela de Gobierno y Transformaci\u00f3n P\u00fablica"],"articleSection":["Educaci\u00f3n y Humanismo"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/","name":"Datos de pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina | TecScience","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/2-1.jpg","datePublished":"2026-10-06T01:17:15+00:00","dateModified":"2026-10-06T01:21:44+00:00","description":"El Subnational Politics Project re\u00fane datos para analizar y comparar la pol\u00edtica subnacional en Am\u00e9rica Latina.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/#primaryimage","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/2-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2026\/10\/2-1.jpg","width":750,"height":500,"caption":"El Subnational Politics Project re\u00fane y sistematiza datos sobre instituciones pol\u00edticas subnacionales para comparar c\u00f3mo var\u00eda la pol\u00edtica entre estados y provincias de Am\u00e9rica Latina. (Ilustraci\u00f3n: Getty Images)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/educacion-y-humanismo\/datos-politica-subnacional-en-america-latina\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Los datos que permiten mirar la pol\u00edtica m\u00e1s all\u00e1 de lo nacional en Am\u00e9rica Latina"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#website","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/","name":"TecScience","description":"Bilingual platform in charge of communicating advances in research, science and innovation at Tec","publisher":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#organization","name":"TecScience","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/11\/logo-negro-tecscience.svg","contentUrl":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/11\/logo-negro-tecscience.svg","width":250,"height":38,"caption":"TecScience"},"image":{"@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/TecScienceWeb","https:\/\/x.com\/TecScience_","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/tec-science\/","https:\/\/www.instagram.com\/tecscienceweb\/"],"publishingPrinciples":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/guia-de-publicacion-para-articulos-de-divulgacion\/","correctionsPolicy":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/equipo-editorial-tecscience\/"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/#\/schema\/person\/72a3b50d0dbd7d1124452069e14a2db9","name":"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d136e90158f5aac8a8da8abe38806ceebb853d4d6d17967fb867b912b35483a9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d136e90158f5aac8a8da8abe38806ceebb853d4d6d17967fb867b912b35483a9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d136e90158f5aac8a8da8abe38806ceebb853d4d6d17967fb867b912b35483a9?s=96&d=mm&r=g","caption":"In\u00e9s Guti\u00e9rrez Jaber"},"description":"Periodista de ciencia y artista visual. Mi trabajo ha sido publicado en medios como Science, Science News, Newsweek, Nexos, \u00bfC\u00f3mo ves?, entre otros. Estudi\u00e9 Biolog\u00eda en la Facultad de Ciencias de la UNAM y ah\u00ed descubr\u00ed mi pasi\u00f3n por comunicarle a todas las personas el conocimiento cient\u00edfico y su relevancia social. Creo que la ciencia, al fomentar el pensamiento cr\u00edtico, puede empoderar a la humanidad y, al ser la base de los avances tecnol\u00f3gicos, puede ayudarla a vivir en las mejores condiciones posibles.","url":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/author\/igutierrez\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/187685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=187685"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/187685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":187740,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/187685\/revisions\/187740"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/187686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=187685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=187685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tecscience.tec.mx\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=187685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}